Mens-eigen(aardig)

Het einde van onze vakantie nadert met rasse schreden dus een beetje toubab gaat dan een planning maken. Wat willen (en moeten) we in ieder geval nog doen voordat we woensdagavond in het vliegtuig stappen? Voor Elles staat er in ieder geval nog zeevissen, gecombineerd met een dag strand, op het lijstje en voor mij (Ellen) staat een bezoek aan Baobab Nursery School er nog op. Oh en: we willen natuurlijk ook nog wat souveniertjes scoren en Elles wil “De Strip” (het bekendste toeristische gedeelte) nog zien. Hmmm, dat klinkt als een (verwende, toeristische) toubablijst…

We besluiten vandaag naar Bakau te gaan om daar de lokale handwerkmarkt te bekijken. Deze craftmarket is niet zo druk en groot als de bekendste in Brikama of die op De Strip. Wanneer we daar naartoe rijden komen we door Fajara. Allemachtig wat een grote huizen staan daar! Het een nog groter dan het andere. Alhagy vertelt ons dat hier de rijke Gambianen wonen en de diplomaten en hoogst geplaatsten van de diverse ambassades. We zien een kasteel dat nog in aanbouw is. Welke belangrijke pipo denkt hier te gaan wonen dan? Wanneer we dat navragen, begrijpen we dat de huidige president zichzelf alvast deze woning bouwt voor als hij met pensioen gaat. Oké, eigenaardig! Ik vraag nog of het van zijn eigen geld is, maar het antwoord weet ik eigenlijk al wel… en ik heb gelijk… Hoe kan dat nou soms toch zo menseigen zijn dat macht, invloed en rijkdom op een aantal mensen zoveel invloed hebben dat ze volledig alle realiteitszin verliezen?

Wanneer we aankomen bij de kleine handwerkmarkt zien we kleine winkeltjes waarin diverse schilderijen, houtsnijwerken, kleurrijke manden en allerlei sieraden te koop zijn. De producten worden aangeprezen en geshowd door de mensen die voor hun winkeltje zitten. We gaan overal even naar binnen en mogen ook zonder te kopen naar de volgende lopen. Helaas staan er geen prijsjes op de producten en ook niet op de planken of de vloer waar ze op liggen. Dat wordt afdingen dus. Elke shopeigenaar is aardig en vertelt ons dat ze een goede prijs voor ons maken omdat het zondag is en we de eerste klanten zijn. Dat zeggen ze natuurlijk ook op alle andere dagen van de week, maar goed; we kopen wat kleine souvenirs en maken veel verkopers blij. Dat betekent waarschijnlijk dat we te veel betaald hebben, maar dat is niet anders. Het geld kan vast goed gebruikt worden. We kijken nog even bij een man die kleden weeft en een meneer die bezig is met houtsnijwerk. Prachtig!

Wanneer we in willen stappen worden we aangesproken door een man die ons mee wil nemen naar Londen. Uh, pardon? Dat is eigenaardig! De man is “mentaal ziek”, zoals Alhagy het zo mooi verwoordt. We vertellen de man dat we niet meegaan, stappen in de auto en zwaaien hem na. Wie zou er voor deze man zorgen?

Als we dan toch in de buurt van de krokodillenpoel zijn, willen we die ook wel even bezoeken. Even een doorvoed krokodilletje aaien. In het mini-museum vertelt Alhagy over de cultuur, de gebruiken (eigenaardigheden), de bijdrage van Gambianen in de wereldoorlogen en de onafhankelijkheid van Gambia (ooit door de Engelsen gekoloniseerd). Vroeger werden jongetjes besneden (in de jungle door iemand met één en hetzelfde mes, zonder het gesteriliseerd te hebben) en voor de tijd dat de wonden heelden bleven de jongens in het bos. Soms wel 8 weken. Gelukkig bleef er een beschermman, in een bijzondere outfit, bij hen. Wanneer ze dan terugkwamen naar het dorp was het feest! Nu waren de jongens mannen geworden. Alhagy vertelt ook dat de Engelsen in de tijd van de wereldoorlogen naar Gambia kwamen om Gambianen mee terug te nemen zodat zij voor Engeland konden vechten. Tuurlijk, we weten dat het vroeger zo gegaan is, maar als je dan de foto’s ziet dan voel je de ongelijkwaardigheid, de mensonwaardigheid, eraf spatten. We kunnen ons, wederom, niet voorstellen dat er zo naar een medemens gekeken wordt.

Op de terugweg parkeren we op De Strip. We lopen even over die ene weg die het maar is en zien aan weerszijde restaurantjes en een zijstraat met hotels. Is dit het dan? Ja, dit is het. De plek waar veel toeristen verblijven en vooral het avond- en nachtleven beleven. We zien hier meer toubabs dan ons lief is en we zien ook oudere blanke mensen met een (te) jonge Gambiaan(se) aan de arm… is dit dan gelijkwaardig? Is dit echte liefde?  Wij denken het antwoord wel te weten.

We besluiten samen een pizza te eten en wanneer we daar zitten, zien we toch zeker vier mensen met een mentale en/of lichamelijke beperking. Voor hen is er vaak geen plek in de maatschappij. Sommige worden verstoten of verborgen, een enkeling heeft een familielid dat nog naar hem omkijkt, maar dat is niet ‘gewoon’ hier. Iemand die niet voldoet aan de norm (wie stelt deze norm overigens?) wordt aan de kant gezet en moet zichzelf redden. Ze lopen langs de drukke straat om te voorzien in hun eerste behoefte, maar worden vaak weggestuurd. In Gambia is de opvang en begeleiding van deze mensen niet geregeld. Lijkt ons een gat in de markt voor de nieuwe president: twee zusters inhuren en een dagbestedingsbegeleider en veel van de ruimtes in zijn kasteel zullen nuttig gebruikt worden. Mocht hij in contact willen komen: we staan open voor een gesprek om onze ideeen te delen. We willen ook helpen met de organisatie. Graag een beetje meer “mensaardigheid” zou wel prettig zijn in de wereld. Doe je mee?